Uitleg Groene Cirkels, door Jan Kempers

Wat is een Groene Cirkel? (zie ook: www.groenecirkels.nl)

Het mechanisme van een Groene Cirkel is dat een duurzame maatschappij leeft van hernieuwbare energiebronnen en dat materiaalstromen in sluitende kringlopen zijn georganiseerd. In een gesloten kringloop is elke opbrengst in een proces ook weer input voor een ander deel van het proces. Zo ontstaan grote of kleine ‘cirkels’ waarin elke schakel de andere schakels drijft.

In Groene Cirkels werken bedrijven, overheden en kennisinstellingen samen om kringlopen te verduurzamen. Dat gebeurt langs drie principes: (1) iedere deelnemer voegt iets toe aan de alliantie, (2) brengt zo het geheel verder, en (3) heeft er zelf individueel baat bij. Langs deze principes werken partijen in verschillende cirkels samen aan thema’s op grondstoffen, energie, broeikasgassen, mobiliteit, logistiek, leefomgeving, biodiversiteit, water. Op deze onderwerpen gaan partijen op zoek naar partners die gezamenlijk de kringloop kunnen sluiten. Onderweg haken nieuwe partijen aan en kunnen Cirkels uitbreiden met nieuwe schakels en nieuwe opbrengsten. Zo ontstaan virtuoze cirkels die tot steeds verder gaande innovatie en verduurzaming leiden.

Groene Cirkels is geschikt voor het verkrijgen van duurzame innovatieve oplossingen voor complexe problemen waarin meerdere partijen elkaar nodig hebben maar ook allemaal een eigen agenda hebben. Partijen zoeken naar een gemeenschappelijke droom waarin ze hun eigen strategische ambities kunnen realiseren als ze er samen aan werken. Het is een zelfsturende strategische samenwerking die leidt tot breed draagvlak, gedeeld eigenaarschap én actiebereidheid voor verduurzaming van systemen. Groene Cirkels is daarom een interessante vorm om verduurzaming te versnellen.

Andere aanpak

  • Groene Cirkel gaat verder dan het uitvoeren en uitrollen van projecten. Het gaat om integraal programmeren. Het hele systeem (‘speelveld’) wordt door partijen zélf in kaart gebracht, en wat er nodig is en veranderd moet worden in dit systeem om de gezamenlijke ambitie te bereiken (systeemverandering).
  • Groene Cirkels start met het bij elkaar brengen van verschillende belangen in een gezamenlijke ambitie. De insteek is niet: wat moeten we gaan doen (met bijbehorende discussies op: kan dat wel en hoe moet dat dan), maar wat willen we bereiken en hoe versterken onze belangen elkaar? De partijen bouwen vertrouwensrelaties, verkennen elkaars werkveld en leren elkaars taal te begrijpen. Dat leidt tot ongekende innovatiekracht en een hoog tempo.
  • Elders wordt gewerkt met ‘akkoorden’ die vaak tot beperkte snelheid en diepgang van de verduurzaming leiden. Partijen doen dan mee vanuit de randen en voelen een beperkte motivatie om tot de kern van hun processen te komen. Bij Groene Cirkels gaat het om zelf-sturing en verduurzaming van kernprocessen. Belangrijk is wel dat er een partij bij zit die invloed kan uitoefenen op de hele keten.
  • Er wordt niet top-down bepaald wat er moet gebeuren waarbij partijen bij elkaar worden gezet om het uit te voeren, maar bottom-up met gelijkwaardige partners (geen opdrachtgever en -nemer). Daardoor ontstaat een positieve drive vanuit een gezamenlijke ambitie en gedeeld eigenaarschap voor zowel de ambitie als de benodigde systeemverandering.
  • Het vertrekpunt van Groene Cirkels is de natuur als uitgangspunt voor verandering. Van daaruit is een link te leggen met biomimicry: het leren van de natuur voor innovaties op product-, proces-, en systeemniveau.

Motivatie voor keuze aanjagen Biobased Bouwen met Groene Cirkel

Urgentie op bouwen én duurzaam bouwen

  • Actieplan Wonen prv Gelderland: urgentie op woningbouw
  • Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie: Bouw een van de belangrijkste sectoren waar meeste volume fossiele grondstoffen in om gaat
  • Woondeal Arnhem-Nijmegen: 20.000 nieuwe woningen in 2023 waarvan 25% circulair
  • City Deal: biobased bouwen en conceptbouw
  • Biobased bouw kan een grote rol spelen in (vermeden) CO2 reductie, CO2 opslag, verbeteren leefomgeving, gezondheid, welbevinden etc.
  • Behoefte aan concrete voorbeeldprojecten.

Systeemverandering nodig

  • In huidige bouwsector weinig aandacht is voor het vormen van een keten van producenten, toeleveranciers, aannemers, architecten, opdrachtgevers, etc. Het gezamenlijk zoeken naar creatieve oplossingen en uitdagingen rondom biobased bouwen blijft zo achterwege (pgn 59, ‘Ruimte voor Biobased Bouwen, een strategische verkenning’, dec 2020).
  • Het aangaan van nieuwe vormen van samenwerking tussen bedrijven, kenniscentra en overheden kan bijdragen aan een versnelling van nieuwe creatieve initiatieven en businesscases (pgn 64, ‘Ruimte voor Biobased Bouwen, een strategische verkenning’, dec 2020).
  • Cruciaal in de transitie: dat verschillende partijen elkaar vinden én dezelfde taal spreken (quote Sjors Witjes, Radboud, CE festival dec 2020)
  • Onze focus op integraal werken.